Sinds de legalisering van online kansspelen wil de Nederlandse regering maar één ding: kanalisering. Door spelers te leiden naar legale, vergunde aanbieders wil de overheid consumenten beschermen, gokverslaving tegengaan en criminaliteit voorkomen. Maar dit lijkt makkelijker gezegd dan gedaan.
Voor veel Feyenoord-supporters hoort een weddenschap bij een spannende wedstrijd als een rood-wit sjaaltje in De Kuip. Ze willen hun club aanmoedigen en een extra kick voelen bij een overwinning. Toch checkt lang niet iedereen of de goksite legaal is. Er wordt meestal gekeken naar bonussen, promoties en een aantrekkelijke slogan zoals, check hier de beste goksites in Nederland, maar zelden wordt er gecheckt of de website een vergunning heeft. En dat vindt de overheid maar niets…
Het belang van kanalisering
Vergunde aanbieders zijn verplicht om strenge maatregelen te nemen op het gebied van leeftijdsverificatie, spelersmonitoring, stortingslimieten en verslavingspreventie. Kanalisering betekent dat zoveel mogelijk Nederlandse gokkers naar legale platforms worden gestuurd in plaats van naar illegale goksites, want alleen daar kan de overheid toezicht houden, regels afdwingen en spelers beschermen. Hoe hoger het percentage spelers dat bij legale aanbieders speelt, hoe beter het systeem werkt. Om spelers over de streep te trekken, hield de overheid in het begin de belastingen op kansspelen laag, maar dit mooie liedje duurde niet lang.
De belastingen gaan de hoogte in
De kansspelbelasting ging al snel de hoogte in. In 2026 bedraagt deze maar liefst 37.8%! Dat betekent dat 37.8% van de winst die gokplatforms of bookmakers maken naar de overheid gaat. Tegelijkertijd hebben aanbieders te maken met hoge vergunningskosten, toezichtheffingen, reclamebeperkingen en andere eisen. Alles bij elkaar opgeteld behoren de kosten voor legale aanbieders inmiddels tot de hoogste van Europa.
Voor de schatkist lijkt een hogere belasting logisch, maar deze redenering houdt te weinig rekening met de spelers. De kansspelbelasting mag dan wel betaald worden door de aanbieders; je kunt er donder op zeggen dat deze de belasting vrijwel altijd doorrekent naar de spelers toe.
Aanbieders hebben grofweg twee opties: de prijzen verhogen of kosten besparen. Voor de spelers betekent dit lagere uitbetalingspercentages, minder bonussen, een kleiner aanbod en minder innovatie. Het legale aanbod wordt met andere woorden minder aantrekkelijk.
Illegale aanbieders kennen deze beperkingen niet. Zij betalen geen belasting in Nederland en kunnen hogere winsten of agressievere promoties aanbieden. Zeker voor fanatieke spelers is het verschil snel merkbaar. Eén klik is vaak voldoende om het legale aanbod te verlaten en hun geluk te proberen bij buitenlandse platforms die een vergunning hebben uit Curaçao bijvoorbeeld.
Hoe zit het in het buitenland?
In landen waar de belastingdruk te hoog werd opgevoerd, zoals delen van Scandinavië of sommige Zuid-Europese markten, daalde de kanalisatiegraad razendsnel. Spelers weken uit naar buitenlandse, niet-vergunde aanbieders.
Omgekeerd laten landen als Denemarken zien dat een gematigd belastingtarief, gecombineerd met strenge handhaving, juist leidt tot een hoge kanalisering. Daar blijft het legale aanbod concurrerend en aantrekkelijk genoeg om spelers binnen het gereguleerde systeem te houden. Misschien kan Nederland hier de nodige lessen uit trekken?
Verslavingspreventie komt onder druk te staan
Een vaak onderbelicht gevolg van afnemende kanalisering is dat juist de meest kwetsbare spelers het eerst verdwijnen naar het illegale circuit. Spelers met risicovol speelgedrag merken sneller wanneer limieten, pauzes of interventies hun spel beïnvloeden. Als het legale aanbod daarnaast ook nog duurder of minder aantrekkelijk wordt, is de overstap naar illegale platforms snel gemaakt. Hiermee verdwijnt precies de groep die bescherming het hardst nodig heeft uit het zicht van toezichthouders. Illegale aanbieders bieden geen verslavingszorg, geen Cruks-register en geen verantwoord speelbeleid. Het risico neemt toe, terwijl het doel eigenlijk het tegenovergestelde was.
Minder inkomsten voor de overheid
Ironisch genoeg kan een te hoge belastingdruk ook fiscale tegenvallers opleveren voor de overheid. Als een groter deel van de markt verschuift naar het illegale aanbod, loopt de overheid niet alleen kansspelbelasting mis, maar ook toezicht en controle.
Een goed functionerende legale markt levert op de lange termijn meer op: stabiele belastinginkomsten, lagere handhavingskosten en minder maatschappelijke schade. Dat vraagt echter om een beleid dat inzet op duurzame kanalisering, niet op kortetermijnopbrengsten. Kortetermijnwinsten uit hoge heffingen kunnen op het eerste gezicht aantrekkelijk lijken, maar op langere termijn kan een te agressief belastingbeleid de opbrengsten juist onder druk zetten.
De noodzaak aan evenwicht
Hogere belastingen zijn politiek eenvoudig te verkopen, maar economisch en maatschappelijk riskant. Het succes van het Nederlandse gokbeleid staat of valt met de aantrekkelijkheid van het legale aanbod. Belastingen en regels moeten streng genoeg zijn om wantoestanden te voorkomen, maar niet zo zwaar dat ze het systeem ondergraven.
Als de overheid blijft inzetten op hogere belastingen zonder bijkomend beleid, zoals effectievere handhaving van illegale aanbieders of herziening van sponsoring en reclamebeperkingen, dreigt kanalisering een hol begrip te worden. Dan kun je nog zoveel proberen als je wil, Feyenoord-fans zullen blijven op zoek gaan naar het platform dat de grootste bonussen en promoties biedt. Kanalisering is een fragiel evenwicht. Wie werkelijk waarde hecht aan spelersbescherming, verslavingspreventie en een controleerbare markt, zal verder moeten kijken dan de fiscale opbrengsten alleen.
