Nafluiten (274): Michel Bosch Reitz

Op gezegende leeftijd, 87 jaar oud, overleed dinsdag 8 februari 2023 Michel Bosch Reitz. Michel was jarenlang de stimulator van het Nederlandse basketbal, en was wekelijks als hij zelf niet (meer) landelijk hoefde te fluiten met name in de omgeving van zijn woonplaats Utrecht in de sporthallen te vinden. De oude Sporthal Catharijne, een aantal jaren gesloopt ten behoeve van vernieuwing van stationsgebied Utrecht Centraal en de bouw van het Utrechtse stadhuis, was zelfs zijn tweede huiskamer.
Toen de NBB zijn overlijden bekend maakte moest ik even een paar keer slikken. Ik heb Michel persoonlijk leren kennen in de periode dat ik enthousiast raakte om naast voetbal ook basketbal te gaan fluiten. Hij gaf op een humorvolle manier spelregellessen voor clubscheidsrechters en aankomende bondsscheidsrechters, van F- tot D-diploma’s, en leidde zo door tientallen jaren voor hen klaar te staan een paar duizend arbiters op in de kern Utrecht, en in de rayons. Bij hem behaalde ik mijn F en E-licentie. Hij beval me daarna meteen aan bij Hans Witvoet, toen ook spelregeldocent en later bestuurslid van Rayon West, om aansluitend mijn D-licentie te halen. Ik had voor het slagen voor de drie opeenvolgende certificaten nog geen vier seizoenen nodig. Nog voordat ik in het bezit was gekomen van dat D-diploma viel ik in Utrecht in bij een wedstrijd tussen de vrouwen van Cangeroes en PSV Almonte, toen eerste of promotie divisie. Dat weet ik niet meer zeker. Maar het was van hoog niveau. De tweede scheidsrechter kwam niet opdagen en Michel schoof me naar voren als vervanger. ,,Kom op, je kan het. Let op waar je gaat staan en laat van je horen. Vooral hard fluiten.” Alles verliep naar wens, en na afloop toonde Michel me trots zijn beide duimen. Had volgens hem meteen mijn praktijktest volbracht. Dat scheelde weer een verplichting.

Toen ik bestuurslid werd van de kern Utrecht verzorgde ik de planningen van scheidsrechters die door clubs geleverd moesten worden om wedstrijden in de Eerste en Tweede Klasse van de kern te leiden. Later kwam daar nog de laagste klasse van het Rayon West bij. Daarbij hoorde ook het inplannen van cursisten van Michel, om te kunnen slagen voor het praktijkgedeelte. Had indertijd vrijwel dagelijks contact met hem.

Ik zag Michel als mijn mentor, en vond altijd gehoor als ik wat te vragen had. Daaruit ontstond een bijzondere vriendschap. We deelden de liefde voor muziek en hadden ondanks verschillende voorkeuren voor bepaalde muziekstromingen ook opvallende overeenkomsten. We beluisterden op zijn dierbare muziekinstallatie van Bang & Olufsen bijvoorbeeld de klanken van Philip Glass, de composities van Yukihiro Takahashi, Vangelis en Ryuichi Sakamoto, lichte popmuziek maar ook klassieke en relatief voor het grote publiek onbekende orkestregistraties. En hij haalde er veel uit wat voor mij een openbaring was. Omdat ik ook in de popjournalistiek actief was nam ik met regelmaat wat geperst vinyl voor hem mee.

Michel had ook wat met geluid. Hij kon je op een toon toespreken dat je dacht dat je alles tegelijkertijd fout had gedaan, maar met de allerbeste bedoelingen probeerde hij je meteen op punten te wijzen die je altijd kon verbeteren. Door je harder te laten fluiten en daardoor ook gezag af te dwingen probeerde hij je zelfverzekerder te laten worden. Door je hoorbaar voor iedereen tijdens een match te complimenteren voelde je jezelf ook groeien. En als er tijdens de wedstrijden waar hij bij aanwezig was als mentor, cursusleider of toezichthouder, of gewoon als toeschouwer, iets gebeurde wat kon leiden tot wat commotie of onbegrip voor beslissingen dan gaf hij altijd op een vriendelijke manier advies. En zelfs de teams die op dat moment met elkaar kampten om de punten hadden er dan vertrouwen in dat het allemaal wel goed zou gaan komen. Hij was een unieke persoonlijkheid, zachtjes uitgedrukt. Ook al weet ik dat er ook mensen waren die hem een grote bemoeial vonden. En autoritair bovendien. Leerde je hem beter kennen dan wist je dat alles wat hij deed een doel had. En hij bedoelde alles goed.

Mijn eerste landelijke scheidsrechtertenue, een grijs shirt met een paarse mouw, een NBB badge en twee metalenstippen erop, en een grijze stretchpantalon, kreeg ik van Michel. Zijn vrouw Odilia had het embleem voor de gelegenheid op de blouse genaaid. En tijdens een lunch bij hem thuis op de Julianaweg in de wijk Hoograven, waar ook zijn enige dochter Quirine bij was, kreeg ik het van hem cadeau. ,,Alsjeblieft, jongen. Je hebt ’t helemaal verdiend.” Hij behandelde me min of meer als de zoon die hij nooit heeft gehad. Op weg naar huis kreeg ik het te kwaad. Vond het wel speciaal. Ik beken het eerlijk.

Op een bepaald moment was de combinatie basketbal en voetbal voor mij niet praktisch meer. Ook gebeurden er dingen bij de NBB waar ik niet blij mee was. Jonge arbiters werden vooruitgeschoven. Omdat de ouders contacten hadden bij bondsbestuurders. En op z’n zachtst gezegd was dat niet altijd succesvol. Maar er werd niets aan gedaan. Het aantal incidenten op de velden nam toe. Ik had daar moeite mee, want soms werd ik daar deelgenoot van. Wilde niet met dat soort voorgetrokken types van doen hebben. Mijn plezier was weg. Michel zag dat. Hij gaf aan op mijn gevoel af te gaan. ,,Doe geen dingen die je tegenstaan”, zei hij. Ik besloot om me alleen nog op de voetbalvelden te begeven. Ik was 28 en floot wekelijks standaardwedstrijden in de hoogste twee klassen van het amateurvoetbal. Had de grootste lol ook met collega’s en voelde me gewaardeerd. ,,Ook mooi, toch jongen?” De keuze was snel gemaakt, mede dankzij zijn advies.

Nadien ben ik Michel nog één keer slechts tegengekomen, in een sporthal vlakbij het huis waar hij decennia lang heeft gewoond. Een aparte gewaarwording, twee decennia later. Jaren ouder geworden, maar zijn stem klonk nog steeds als die van toen. ,,Luister je nog steeds naar muziek? Ik wel, hoor.”

Het was een sprong terug in de tijd. Een tijd om nooit te vergeten. Net zoals ik Michel me voor altijd zal blijven herinneren. Als ik binnenkort weer een landelijke basketbalwedstrijd mag fluiten dan zal ik tijdens de pauzes een paar keer mijn ogen dichtknijpen. Om me voor te stellen dat hij er weer bij is. En meekijkt. Bedankt voor alles, Michel. Tot weerziens.

NBB in memoriam:

,,Michel Bosch Reitz kan beschouwd worden als een van de nestors van het Utrechtse basketball. Hij was medeoprichter van de Utrechtse vereniging Midland, waar hij zelf ook basketbalde, maar was daarnaast ook zeer actief in het structureren van het basketball in de regio Utrecht, toen nog de Kern Utrecht. Zo stond Bosch Reitz aan de wieg van de Federatie Basketbalverenigingen Utrecht (FBU) die opkwam voor de belangen van de basketbalclubs bij de verdeling van de schaarse zaaluren in de Utrechtse sporthallen. Michel was in de vorige eeuw de organisatorische spil in het hele Utrechtse basketball. In die Utrechtse hallen was Bosch Reitz altijd en overal aanwezig om ervoor te zorgen dat alles zo soepel mogelijk verliep.

Menig scheidsrechter in de regio Utrecht en afdeling West heeft zijn diploma gehaald onder de bevlogen supervisie van Bosch Reitz. Hij maakte jarenlang deel uit van de Bonds Scheidsrechters Commissie en de Bonds Commissie Opleidingen, vertaalde spelregelboekjes en gaf vele scheidsrechterscursussen. Ook was hij betrokken bij de ontwikkeling van rolstoel basketball in Nederland. Voor zijn inzet ontving hij in 2005 een Koninklijke onderscheiding en werd Bosch Reitz door de Nederlandse Basketball Bond onderscheiden met de Bondsspeld.”

Columnist Egbert Egberts floot bijna 42 jaar wedstrijden in het amateurvoetbal. Schrijft over wat hem boeit, wat of wie hem raakt, wat hem verwondert, wat hem ergens toe beweegt. Omdat het mag. Reacties? Mail naar info@voetbalrotterdam.nl.