1985, 11 mei, zaterdag. Er brak tijdens de wedstrijd Bradford City – Lincoln City brand uit in het Valley Parade Stadion. Los van een erbarmelijke staat van het veld was de ramp zelf het echte drama. Velen konden zich niet op tijd redden en kwamen om door het vuur dat de tribune en bijgebouwen in tien minuten tijd slechts volledig verwoestte.
Nog steeds zijn de beelden van die man, veertiger, in z’n typische lange Engelse jas met koord om de middel, brandend als de hel, voor mij als vers. Hij werd gered door een paar mannen, die hem het veld opduwden, waar zich op dat moment al enkele duizenden toeschouwers hadden verzameld. Luid zingend, kijkend naar het alles vernietigende vuur. Een tiental mensen probeerden de vlammen die het vlees op zijn lichaam roosterden met hun jassen te doven. Dat lukte. Maar het was te laat. Nog voordat de ambulance bij hem was stierf hij. En met hem verruilden nog 55 anderen hun plekje op aarde voor een stukje ruimte in het hiernamaals. Ongeveer 200 mensen raakten licht tot zeer ernstig gewond, maar overleefden.
Volgens de geschiedschrijving: ,,Uit latere onderzoeken van de Engelse justitie bleek dat iedereen gered had kunnen worden als de ernst van de situatie tijdig was onderkend. De brand startte nadat een toeschouwer zijn sigaret weggooide. Deze belandde onder het stadion en viel op een berg afval die zich door de jaren heen opgestapeld had. Enkele minuten voor het einde van de eerste helft was er al rook te zien bij de houten tribune. Kort daarna waren duidelijk vlammen zichtbaar, waarna de eerste toeschouwers in paniek het veld oprenden. De scheidsrechter legde de wedstrijd direct stil. De politie begon een deel van de tribune te ontruimen. Binnen een paar minuten, maximaal drie, was het vuur niet meer onder controle. Nog steeds was het grootste deel van de tribune niet ontruimd. De toeschouwers renden massaal het veld op. Anderen probeerden te ontsnappen via nooduitgangen. Deze bleken afgesloten. Intussen bereikten de vlammen het houten dak. Brandend puin daalde neer op de nog aanwezige toeschouwers. Er ontstond een bizar tafereel. Aan de ene kant stonden tientallen supporters te zingen en dansen, terwijl 20 meter verderop werd getracht in brand staande toeschouwers het leven te redden en de eerste lijken het veld op werden gedragen. Het vuur was zo heet dat de haren van hulpverlenende supporters spontaan vlam vatten. Ironisch was dat het houten dak de maandag erna vervangen zou worden door een stalen.
Tijdens het drama werden vele heldendaden verricht door zowel politiemensen als supporters. Supporters die in veiligheid waren, waagden hun leven om anderen in nood te redden. 22 supporters kregen later een medaille voor moed.”
Waarom teken ik dit verhaal hier in mijn column op? De kleinzoon van de door mij beschreven man is inmiddels een talentvol scheidsrechter en praatte over dat wat zijn opa was overkomen. Hij had hem nooit gekend, maar denkt nog altijd aan hem als hij ergens op een voetbalveld zijn wedstrijdjes fluit. Ik werd daar stil van.
Heb een kaarsje voor zijn opa en al die andere slachtoffers van die fatale brand opgestoken. Symbolisch. Want de geschiedenis kun je niet veranderen. Maar de herinnering aan overledenen kun je wel levend houden.
Egbert Egberts floot bijna 42 jaar wedstrijden in het amateurvoetbal. Schrijft over wat hem boeit, wat hem raakt, wat hem verwondert, wat hem ergens toe beweegt. Omdat het mag. Reacties? Mail naar info@voetbalrotterdam.nl.
“The story of the Bradford Fire” van Martin Fletcher is een indrukwekkend boek hierover.